Bugüne ait herhangi bir kay?t bulunamad?.

Fıkıh Köşesi | Soru ve Cevap Detayı

Tarih   : 05.01.2011 23:16:42
Yazan  : erol şen
Soru No : 951

Soru   : Yahudilikte İman /İnanç Esasları nelerdir.

Cevap Tarihi : 05.01.2011 23:25:58
Cevap :

yahudİlİkte “mİllî dİn-mİllî tanri”, “İman esaslari” ve " tanrının seçilmiş milleti "



   kavramlari 
-ii-



 yahudilik, geçmişi yaklaşık 6 bin
yıl geriye giden bir din’dir. her dinin kendisine özgü özellikleri vardır.
yahudiliğin kendine özgü en önemli özelliklerinden birisi de; İsrailloğulları
ile allah arasındaki “ahd”’e kutsal kitaplarında geniş yer ayrılmasıdır. bundan
dolayı yahudilik bir “ahit dini” olarak da bilinmektedir.
İsariloğullarını başına gelmiş bütün sıkıntıların, onların bu ahd’e uymamalarından,
verdikleri sözü yerine getirmemelerinden kaynaklandığı, hem kur’anı- kerim’de
hem de kendi kitapları “tevrat”’ta belirtilmektedir.



yahudilik günümüzde diğer
dinlerden farklı bir yere konulmaktadır. bunun sebebi, yahudiliğin “millî
din
”
olarak nitelendirilmesinden kaynaklanmaktadır. yahudilik tek
İlah’a, vahye, kutsal kitaba ve peygambere yer verilmesinden dolayı millî
dinlerden ayrılmakta; millîleştirilip bir ırka tahsis edilmesinden dolayı da
evrensel dinlerden ayrılmaktadır. bugünkü yahudiliğin bir ırk mı, din mi,
millet mi olduğu kesin bir sonuca bağlanmış değildir. yahudiler, yahudiliği
sadece yahudî ırkına ait millî bir din, yahudiliğin İlahı yehova’yı da sadece
yahudî ırkına ait millî bir İlah olarak kabul edilmiştir.



yahudiler; ken’an diyarı olan
filistin’e yerleşmeden “İbrânî”, filistin’e yerleştikten sonra “İsrailli”,
sürgünden sonra toplum olarak “İsariloğulları”, fert olarak da “yahudi”
diye isimlendirilmişlerdir. bu üç terim aynı din mensuplarını ve aynı topluluğu
ifade etmek için kullanılmıştır.



yahudİlİkte İman/İnanç
esaslari



yahudilikte, İslam’da veya
hıristiyanlıkta olduğu gibi iman/inanç esasları yoktur. çünkü kur’an-ı kerim’de
olduğu şekliyle, yahudilerin kutsal kitabı tevrat/tora’da ve diğer kutsal
kitaplarında nelere inanılması gerektiği hususunda sistematik bir bilgi
bulunmamaktadır. tevrat’ta yer alan “on emir”’de sadece allah’a iman
meselesi üzerinde durulmaktadır. peygamberler, kitaplar, ahiret, öldükten sonra
dirilme, kaza-kader gibi iman/inanç esaslarına inanmanın gerekliliği ile ilgili
kesin ifadeler tevrat’ta bulunmamaktadır. bundan dolayı 12. y.y kadar
yahudilikle ilgili sistematik bir inanç esaslarına rastlanmamaktadır. yukarıda
saydığımız inanç esaslarına zamanla ihtiyaç duyulmuş,  bu iman esasları insanlar tarafından ihtiyaca
göre zamanla oluşturulmuştur, koyulmuştur.



12. y.y kadar belli bir iman
esasları olmayan yahudilikte “İman esaslarının” belirlenmesine ilk defa
yahudi filozof İskendiriyeli philo (m.ö 20- m.s 50) teşebbüs etmiştir. filozof
philo, 4 maddelik “İman esası” oluşturmuştur. philo’dan sonra iman esaslarını
yenilemeye said el-feyyûmî adı ile bilinen rabbi saadya gaon’dur.  said el-feyyûmî 8 maddelik iman esası
koymuştur. bundan sonra ise musa b. meymûn diye bilinen rabbi moşe ben maymon
yahudiler için 13 maddelik iman esası koymuştur. İman esaslarının bu en son hali
yahudiler arasında genel kabul görmüş ve günümüze kadar da ulaşmıştır. musa b.
meymûn’a göre bu 13 esastan birini kabul etmeyen kişi kâfir olur ve yahudi
cemaatinden de çıkar. bu iman esasları saferad ve aşkenaz ortodoks yahudilerce
kabul edilmektedir.



amerika’da yaşayan yahudilerin
%40’nı oluşturan, İsrail’de ise 6-7 bin civarında yaşayan reformist yahudiler (yahudilikte
bir mezhep) ise musa b. meymûn’un koyduğu bu 13 maddelik iman esaslarını kabul
etmezler ve mesîh’e, ruhun ölümsüzlüğüne, yeniden dirilmeye, ceza ve mükâfata
inanamazlar. reformist yahudilere göre yahudilik dini sadece bu dünya ile
ilgilidir, ahretle bir ilgisi yoktur ve tevrat ilahi bir kitap değildir.



yahudilerin inançlarından sizlere
bazı örnekler vermek istiyoruz;



1-      yahudilikte
allah birdir, yaratılmamıştır, görülmezdir. ancak bu gibi sıfatlarla birlikte
yahudiler allah’a yorulma, güreşme, dinlenme gibi insanda olan vasıflar
atfetmişlerdir. yine onlara göre allah’ın en sevgili milleti yahudilerdir,
tanrı onların millî tanrısıdır. tanrı babaların günahlarını
çocuklarından çıkarır.



2-      yahudilere
göre bir yahudi’nin suçu ve günahı her ne olursa olsun cehennemde kalma süresi
12 aydır. ancak bundan bir yahudi’nin bir yahudi’yi öldürmesi müstesnadır,
yahudi öldüren bir yahudi kesinlikle cennete giremez.



3-      yahudilerden
“sadûki” mezhebi ve diğer bazı mezhepler, tevrat’ta ahret inancına dair hiçbir
bilgi bulunmadığından dolayı ahret inancını reddetmişlerdir. m.ö 6.y.y da
yahudilerin İran’da 50 yıl esir ve sürgün hayatı yaşamalarından dolayı
yahudilere ahret inancı İranlılardan geçtiği düşünülmektedir. çünkü yahudilerde
ahret inancı zaten m.ö 2. y.y da ortaya çıkmıştır.



 



seçİlmİşlİk
İnanci



yahudilere göre İsrailoğulları, allah
tarafından özel olarak seçilmiş
ve kendisine has bir kavim olmuştur. bu
nedenle tanrı/yahve tarihte daima onlara yardım etmiştir. yahudiler tarihleri
boyunca her türlü baskı ve zorlama karşısında millî ve dinî kimliklerini “seçilmişlik
fikri
”
 sayesinde muhafaza
edebilmişlerdir. bu seçilmişlik inançları sayesinde bin yıllık sürgün
hayatından sonra 1948 yılında kutsal topraklarda bağımsız bir yahudi devleti
kurmayı başarmışlardır.



yahudilere göre allah sadece
İsailoğullarını seçmemiş, aynı zamanda onları diğer insanlara da üstün kılmıştır.
onlara göre bu millet kutsal bir millettir. ancak bu milletin
seçilmişliğini ve kutsallığını sürdürebilmesi, allah ile yapılan
antlaşmaya/ahde sadık kalınmasına; tarlanın nasıl ekilip biçileceğinden,
elbisenin rengine ve biçimine kadar hayatın her alanını kurallara bağlayan
tevrat’a uymaya bağlıdır. bu üstünlüğü sürdürebilmek için yahudilik dinini
yaşamak ve yaşatmak zorunda olduklarına inanırlar.



yazımızın bu bölümünde siz
okurlarımıza, yahudilerin iman esaslarının nasıl konulduğunu, kendilerini nasıl
üstün/seçilmiş gördüklerini, dini ve dinin sahibinin sadece kendilerine has
olduğuna dair inançlarını öz olarak anlatmaya çalıştık. “on emir” veya “13 İman
esası”’nın ne olduğu veya genel olarak konu ile ilgili daha geniş bilgi edinmek
isteyen okurlarımız kaynak olan herhangi bir dinler tarihi kitabına müracaat
edebilirler. gelecek yazımızda ise inşallah “yahudilikte mesîh anlayışı ve
sabatayistler” konusunda sizlere özet bilgiler aktarmaya çalışacağız.



gayret veren de muvaffak kılan da
allah’tır.






Fıkıh Soruları Ana Sayfası
Ziyaretçi Sayacı | Bugün : 330 Toplam : 1900917                   Moderatör : Erol ŞEN |