Bugüne ait herhangi bir kay?t bulunamad?.

Bu Yazı'nın Yazarı : Seyfullah KILINÇ
Bu Yazar'a ait Diğer Yazılar :
Bu Yazının Kategorisi :  Rehber - 72 Sayi
Bu Yazının Okunma Sayısı :  13291
Bu Yazının Tarihi :  
Güncel Haber Fıkhın Aydınlığnda…Hava Parası Nedir?


Hava Parası Nedir?


Memleketimizde, kiralanmış bir yerin boşaltılması karşılığında çıkan kiracıya örf olarak ödenen paraya hava parası denir. Hava parasının tarifi asırdan asıra ve toplumdan topluma, örflerin değişmesiyle değişebilmektedir. Ülkemizde hava parası genellikle ticarî faaliyet için kullanılan taşınmazların kiralanması için alınmaktadır.
Hava parası kaparo veya depozito değildir. Bunlar birbirine karıştırılmamalıdır.

Hava Parası Kimler Arasında Cereyan Eder ve Hangi Şekillerde Olur?

Gayrı menkul için hava parası verme hususu, mal sahibi, eski kiracı ve yeni kiracı arasında muhtelif durumlarda cereyan edip dört şekilden biri ile olur:

a) Mal sahibi ile kiracı arasında olup, hava parası anlaşmasının kira akdi yapılırken olması.

b) Mal sahibi ile kiracı arasında olup, hava parası anlaşması, kira süresi içerisinde yahut kira süresinin bitiminde yapılması.

c) Hava parası anlaşmasının mevcut kiracı ile yeni kiracı arasında olup, kira süresi içerisinde yahut kira süresinin bitiminde yapılması.

d) Hava parası anlaşması, yeni kiracı, eski kiracı ve mal sahibi arasında olup, ya kira süresi içerisinde ya da bittikten sonra olması.

Hava Parasını Hangi Durumlarda Almak Caizdir?

1) Aylık kira bedelinden ayrı olarak belli miktardaki bir meblağı kiracının mal sahibine -hava parası olarak - ödemesi caizdir. Çünkü bu para, üzerinde anlaşılan kira bedelinin bir parçası olarak kabul edilir. Mesela; aylık 500 lira kiraya tutulan bir dükkân için kiradan hariç bir defalığına olmak üzere mal sahibine 1000 lira ödenmesi gibi.

2) Kiracının kira süresi dolmadan gayrimenkulu boşaltması karşılığında, mal sahibinden belli bir miktar hava parası almak üzere anlaşması caizdir. Çünkü bu para, kiracının mal sahibinden satın aldığı yararlanma hakkından kendi rızasıyla vazgeçmesinin karşılığıdır.

Kiracının bu parayı alabilme durumu kira akdi devam ettiği ve karşılıklı anlaşma yapıldığı takdirdedir. Yani kira akdi sarahaten veya zımnen yenilenmiş olmalıdır. Kira akdi bitmiş ise kiracının böyle bir talepte bulunması caiz değildir.

M
esela; işyerini beş yıllığına kiraya veren mal sahibi, iki yıl sonra sözleşmeyi feshetmek istediğinde kiracı iş yerini boşaltma karşılında mal sahibinden belli bir miktar hava parası talep edebilir. Çünkü bu para, hakkı olduğu halde yararlanmaktan vazgeçtiği o yerin menfaatinin karşılığıdır; fakat kira süresi dolmuşsa kiracının hava parası istemesi caiz olmaz. İşyerini boşaltıp sahibine teslim etmesi gerekir. Çünkü öncelikli olarak mal sahibinin buradan yararlanma hakkı vardır.

3) Eski kiracı ile yeni kiracının, kira müddeti içerisinde, eski kiracının hakkından vazgeçmesi karşılığında hava parası ödenmesi üzerinde anlaşmaları caizdir. Ancak bu sözleşme yapılırken, mal sahibi ile ilk kiracı arasında yapılan kira sözleşmesine ve İslâm hukukunun kira sözleşmesi hakkında koymuş olduğu kurallara riayet edilmelidir.

Uzun süreli kiralamalarda ise, kira konusu malın mal sahibinin onayı alınmadan yeni bir kiracıya kiralanması caiz değildir.

Kira müddeti bittikten sonra eski kiracının gayrı menkulü başka birine kiraya vermesi durumunda hava parası alması caiz değildir. Çünkü satın aldığı faydalanma hakkı bitmiş olup maldan faydalanma hakkı asıl malike geçmiştir. Kişinin maliki olmadığı bir hakkın karşılığında bir bedel alması ise caiz değildir. (İslâm Fıkıh Akademisi’nin hava parası ili ilgili kararlarından alınmıştır.)

Hava Parasının Alınmasının Caiz Olması İçin Bulunması Gereken Şartlar Nelerdir?

1- Eski kiracının yeni kiracıdan hava parası alabilmesi için mal sahibi ile kiracı arasındaki kira akdi devam ediyor olmalıdır.

2- Hava parası alınacak memlekette bu uygulama yaygın olarak yapılır olup örf haline gelmiş olmalıdır. Hava parası uygulamasının örf haline gelmediği bir yerde hava parası caiz değildir.

Hava parasının cevazının kaynağı örf olduğundan dolayı, hava parasının örf olduğu bir yerde ileriki zamanlarda bu uygulama örften kalkarsa hava parasının cevazı da kalkar.

3- Eski kiracı, dükkânı yeni kiracıya hava parası alarak devretmesi halinde mal sahibinin buna rızası olması gerekmektedir.

4- Hava parası muamelesinden mal sahibi herhangi bir zarar görmemelidir.

5- Hava parası uygulaması haksız kazanç elde etme noktasında suiistimal edilirse o takdirde alınan para haram olur. Unutulmamalıdır ki bizi aldatan bizden değildir.



Sonuç:

- Hava parasını mal sahibinin alması durumunda alınan bu para kiranın bir cüzü olarak kabul edilir.

- Hava parasını kiracının başka bir kiracıdan alması durumunda ise alınan bu para kiracının oturma hakkından vazgeçmesinin karşılığı olarak kabul edilir.

- Yukarıdaki şartlar yerine getirildiği takdirde hava parası alınıp verilebilir; ancak şartlardan herhangi biri bulunmadığı veya ihlal edildiği takdirde hava parası almakta vermekte haram olur.



Bu Hususta Daha Önce Verilen Fetvalar:

- Tunus’ta hicrî 1200 yıllarında zamanın Tunus Müftüsü İbrahim er-Reyâhî, Tunus Mâlikî mezhebi Müftüsü Şeyh Şâzelî b. Salih Bas, Tunus Kadısı Şeyh Muhammed es-Sunûsî gibi Malikî âlimler, Tunus’ta bulunan örf ve âdet ile amel ederek, kiracının bir yeri boşaltması karşılığında ivaz (karşılık) almasının caiz olduğunu kabul etmektedirler. Ayrıca Faslılardan da buna benzer cevaz fetvaları nakledilmiştir. (Vehbi Zuhaylî, İslâm Fıkhı Ansiklopedisi, c.6, s.39, İcar Bahsi)

- Vakıf bırakan kişi veya vakıf mütevellisi ya da mal sahibi, dükkâna muayyen bir meblağ takdir edip bu parayı orada oturandan alır. O meblağ karşılığında da kanunî bir belge verir. İşte bundan sonra dükkân sahibi, hulûv (boşaltma) hakkı sabit olan kişiyi (kiracıyı) dükkândan çıkartamadığı gibi onu (dükkânı) başka birine de kiraya veremez. Ancak dükkânı kiralayandan alınan parayı (kiracıya) iade ederse o zaman bir başkasına kiraya verebilir. Sonra gelen âlimlerin faizden çıkış olarak, örf haline getirdikleri “bey’u bi’l-vefa”ya kıyasla böyle bir muamelenin de caiz olduğuna fetva verilir. (İbn-i Âbidîn)



* * *

Not:

Kişi hava parası ile kiraladığı bir yeri boşaltırken, tabiatıyla kendisi de başkasından hava parası almak durumunda kalacaktır. Hava parasını alma veya verme durumuyla karşı karşıya kalındığında en efdal ve güvenilir olan böyle bir işe hiç girmemektir. Eğer imkân var ise gayrimenkul, hava parasının istenmediği bir yerden kiralamalıdır. Bu en ihtiyatlı olan yoldur. Şüpheliyi bırakıp şüphesizi almak demektir.


Bu yazıya yapılan yorumlar:


süphe ve gercek [ 31.05.2011 18:50:04 ]
hocam allah razı olsun sizden. her şüphenin aydınlatılacağı gibi gerceği gösterecek bir rehberi elbet aranılırsa bulunur. yeterki insanoğlu gerceği aramak istesin söyleniminde bulunduğum şüphe, gerçek ve rehber sözlerini umarım insanlar farklı çağrıştırmazlar reklam gibi rabbim sizden razı olsun hocam.

Seyfullah KILINÇ [ 30.05.2011 15:05:17 ]
s.a arada aldığınız para, simsarlık aracılık yani müşteriyle mal sahibini buluşturma ücretiyse, bunu almanız caizdir. lakin aldığınız bu ücreti parayı dükkanı kiralayacak olan müşteri, mal sahibine diyerek veriyor ve mal sahibininde haberi olmadan alıyorsanız haramdır. eğer aldığınız bu aracılık ücretin mal sahibiyle hiç alakası ilgisi olmadan, müşteri direk olarak size dükkanı bulduğunuzdan dolayı veriyorsa cazidir keza aldığınız hava parasından mal sahibinin haberi var ise almanız caiz, haberi yok ise aldğınız haramdır, çünükü mal sahibinin haberi olmadan onun malı üzerinden para kazanmak olacağından, kulun malını rızasını sormadan almak demek olacaktır.
sonuç olarak yaptığınız iş aldığınız ücret, eğer mal sahibinin rızası dahilindeyse caizdir, aksi halde, mal sahibi aldığınız bu ücreti öğrendiğinde razı olmama durumu var ise aldığınız kul hakkı olacağından haramdır, zira başkasının malını rızası olmadan almak demek olacaktır.


süphe ve gercek [ 29.05.2011 23:30:07 ]
hocam özür dilerim, 27.05.2011 deki soruma cvp alamadım, göremedim yorumunuzu. bizleri aydınlatırsanız sevinirim.

süphe ve gercek [ 27.05.2011 21:47:27 ]
hocam selamün aleyküm. insanoğlu ahiretini düşündüğü zaman böyle beynini kemiren sorulara cvp aramak mecburiyetinde kalıyor. verdiğiniz bilgilerde acıklamaları bulunabilir ama, ben kendim size sorumu yönelterek, cvp a ulaşmak istiyorum. hocam; bir akrabamızın dükkanında malum kiracısı mevcut. dükkanını başka esnaflar kiralamak istiyor. akrabamız dükkanını kiralamak isteyen yeni kiracının vereceği kira bedelini cazip görmesiyle ve dükkanının temizlenip tertiplenmesine razı olarak kiraya vermek istiyor. burada akrabamızın dükkanına kiracı olmak isteyen yeni kiracıya aracı olan benim. burada aracı olduğum içn akrabamız hava parasıyla ilgili hiç bir bilgisi olmamasıyla ama kirayı tutmak isteyen yeni kiracısının dükkanına cazip kira bedelini ödemesi ve dükkanının tadilata girmesiyle razı olmasına yardımcı olmakla aradaki hava parasını aracı olarak kendimiz yeni kiracıdan istememiz caizmidir hocam? aracı olarak mal sahibinin isteklerine göre yeni kiracının da kabul görmesiyle aracı olarak hava parası anlamına gelen mi desem aracılık mı desem bu payı almak caizmidir. beni, aydınlatırsanız sevinirim hocam.

askkemal [ 03.04.2009 09:52:38 ]
hocam bu kuran ve sünnete olan titizliğinize hayranım. sanki yazılarınızı okurken kuran ve sünnetten ayrılmayı aslanın ağzına heran düşecekmiş gibi hissediyorum. allah razı olsun.


Bu yazıya siz de bir yorum yazabilirsiniz...
İsim:
E-Posta:
Mesaj:
 
Onay Kodu:
Ziyaretçi Sayacı | Bugün : 367 Toplam : 1961911                   Moderatör : Erol ŞEN |